بَابُ الصِّدْقِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيّاً إِلَّا بِصِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 162 روایة:1

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل هیچ پیغمبرى را مبعوث نفرمود جز با راستگوئى و اداء امانت به نیکوکار و بدکردا.
شرح - مردا اینستکه هر پیغمبرى راستگو و امانت دار بوده و یا آنکه این دو صفت در برنامه شریعت او بوده که باید تبلیغ کند و بمردم بگوید.
عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ وَ غَيْرِهِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا تَغْتَرُّوا بِصَلَاتِهِمْ وَ لَا بِصِيَامِهِمْ فَإِنَّ الرَّجُلَ رُبَّمَا لَهِجَ بِالصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ حَتَّى لَوْ تَرَكَهُ اسْتَوْحَشَ وَ لَكِنِ اخْتَبِرُوهُمْ عِنْدَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 162 روایة:2

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: بروزه و نماز مردم گول نخورید، زیرا بسا انسان بنماز و روزه شیفته میشود تا آنجا که اگر ترک کند بهراس افتد، ولى آنها را براستگوئى واداء امانت بیازمائید.
شرح : گاهى ترس از تکفیر مردم یا طمع بمال و تعظیم آنها یا جهات دنیوى دیگر موجب میشود که انسان بر نماز و روزه مداومت کند وترک آنها ننماید، پس نماز و روزه معیار کامل و همیشگى صلاح و ترس از خدا نیست، ول راستگوئى و اداء امانت چون‏زیان مالى در بر دارد، از آن دواعى و جهات خالى است و باعث و موجبش ترس از خدا و ملکه عدالت و تقوى است،علاوه بر اینکه این دو صفت موجب کمال نفس و صفات نیک دیگر است، چنانکه راستگوئى ملازمه عدم نفاق و ریا وتهمت و امثال آنست.
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ مُثَنًّى الْحَنَّاطِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى‏عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ صَدَقَ لِسَانُهُ زَكَى عَمَلُهُ
اصول کافى جلد3 صفحه: 163 روایة:3

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: هر که زبانش راست باشد کردارش پاک است.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِى الْمِقْدَامِ قَالَ قَالَ لِى أَبُو جَعْفَرٍ ع فِى أَوَّلِ دَخْلَةٍ دَخَلْتُ عَلَيْهِ تَعَلَّمُوا الصِّدْقَ قَبْلَ الْحَدِیثِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 163 روایة:4

ترجمه :
عمر و بن ابى‏المقدام گوید: نخستین بار که خدمت امام باقر (ع) رسیدم، فرمود: پیش از یاد گرفتن حدیث راستگوئى بیاموزید.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى كَهْمَسٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى‏عَبْدِ اللَّهِ ع عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِى يَعْفُورٍ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ قَالَ عَلَيْكَ وَ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِذَا أَتَيْتَ عَبْدَ اللَّهِ فَأَقْرِئْهُ السَّلَامَ وَ قُلْ لَهُ إِنَّ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ يَقُولُ لَكَ انْظُرْ مَا بَلَغَ بِهِ عَلِيٌّ ع عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَالْزَمْهُ فَإِنَّ عَلِيّاً ع إِنَّمَا بَلَغَ مَا بَلَغَ بِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ص بِصِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 163 روایة:5

ترجمه :
ابى کهس گوید: به امام صادق (ع) عرضکردم: عبدالله بن ابى‏یعفور بشما سلام میرساند فرمود: بر تو و بر او سلام باد، چون نزد عبدالله رفتى سلامش رسان و باو بگو، جعفر بن محمد بتو میگوید در آنچه على نزد رسولخدا (ص) بمقام رسید بنگر و ملازمش باش، همانا على نزد رسولخدا (ص) بسبب راستگوئى و اداء امانت بآن مقام رسید.
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَيْرٍ عَنْ أَبِی إِسْمَاعِیلَ الْبَصْرِيِّ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا فُضَيْلُ إِنَّ الصَّادِقَ أَوَّلُ مَنْ يُصَدِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَعْلَمُ أَنَّهُ صَادِقٌ وَ تُصَدِّقُهُ نَفْسُهُ تَعْلَمُ أَنَّهُ صَادِقٌ
اصول کافى جلد3 صفحه: 163 روایة:6

ترجمه :
فضیل بن یسار گوید: امام صادق (ع) فرمود: اى فضیل! نخستین کسیکه راستگو را تصدیق میکند خداى عزوجل است که میداند او راستگو است و خودش هم خود را تصدیق مى‏کند و مى‏داند راستگو است.
ابْنُ أَبِى عُمَيْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّمَا سُمِّيَ إِسْمَاعِیلُ صَادِقَ الْوَعْدِ لِأَنَّهُ وَعَدَ رَجُلًا فِى مَكَانٍ فَانْتَظَرَهُ فِى ذَلِكَ الْمَكَانِ سَنَةً فَسَمَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَادِقَ الْوَعْدِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ أَتَاهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ إِسْمَاعِیلُ مَا زِلْتُ مُنْتَظِراً لَكَ
اصول کافى جلد3 صفحه: 164 روایة:7

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: همانا اسماعیل صادق الوعد نامیده شد که با مردى در جائى وعده گذاشت و او یکسال در آنجا انتظار او را میکشد، از اینرو خداى عزوجل او را صادق الوعد نامیده، سپس آن مرد آمد و اسماعیل باو گفت: من همواره در انتظار تو بودم.
شرح - قرآن کریم در سوره مریم از اسماعیل پیغمبر یاد میکند و او را صادق الوعد (((درست و عده))) معرفى میکند،
مرحوم طبرسى گوید: او اسماعیل بن ابراهیم است و برخى گفته‏اند: اسماعیل پیش از پدر خود مرد و او اسماعیل بن حزقیل است.
أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ الْخَزَّازِ عَنْ جَدِّهِ الرَّبِیعِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو جَعْفَرٍ ع يَا رَبِیعُ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يَكْتُبَهُ اللَّهُ صِدِّیقاً
اصول کافى جلد3 صفحه: 164 روایة:8

ترجمه :
ربیع بن سعد گوید : امام باقر علیه السلام به من فرمود : اى ربیع ، همانا مرد راست میگوید، تا اینکه خدا او را صدّیق (((بسیار راستگو))) مینویسد.
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ الْعَبْدَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الصَّادِقِینَ وَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْكَاذِبِینَ فَإِذَا صَدَقَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقَ وَ بَرَّ وَ إِذَا كَذَبَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ كَذَبَ وَ فَجَرَ
اصول کافى جلد3 صفحه: 164 روایة:9

ترجمه :
امام صادق (ع) میفرمود: بنده راست میگوید، تا آنجا که نزد خدا از راستگویان نوشته میشود و دروغ، میگوید تا آنجا که نزد خدا از دروغگویان نوشته مى‏شود، پس چون (بنده اول) راست گوید، خداى عزوجل فرماید: راست گفت و خوب کرد و چون (بنده دوم) دروغ گوید، خداى عزوجل فرماید دروغ گفت و بدکارى کرد.
عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى يَعْفُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَيْرِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الِاجْتِهَادَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَرَعَ
اصول کافى جلد3 صفحه: 164 روایة:10

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: مردم را بغیر زبان (بلکه با کردار) خود به خیر و نیکو کارى دعوت کنید، مردم باید کوشش در عبادت و راستگوئى و پرهیزکارى شما را ببینند.
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ قَالَ أَبُو الْوَلِیدِ حَسَنُ بْنُ زِيَادٍ الصَّيْقَلُ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ صَدَقَ لِسَانُهُ زَكَى عَمَلُهُ وَ مَنْ حَسُنَتْ نِيَّتُهُ زِیدَ فِى رِزْقِهِ وَ مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِأَهْلِ بَيْتِهِ مُدَّ لَهُ فِى عُمُرِهِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 165 روایة:11

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: هر که زبانش راست شد، عملش پاک گشت، پس هر که حسن نیت داشته باشد روزیش زیاد شود و هر که با خانواده‏اش خوشرفتارى کند، عمرش دراز شود.
عَنْهُ عَنْ أَبِى طَالِبٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَا تَنْظُرُوا إِلَى طُولِ رُكُوعِ الرَّجُلِ وَ سُجُودِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ شَيْ‏ءٌ اعْتَادَهُ فَلَوْ تَرَكَهُ اسْتَوْحَشَ لِذَلِكَ وَ لَكِنِ انْظُرُوا إِلَى صِدْقِ حَدِیثِهِ وَ أَدَاءِ أَمَانَتِهِ
اصول کافى جلد3 صفحه: 165 روایة:12

ترجمه :
امام صادق (ع) فرمود: بطول دادن رکوع و سجود مرد ننگرید، زیرا بآن عادت گرفته و اگر ترک کند، وحشتش گیرد، ولى براستى گفتار و اداء امانتش بنگرید.